ଆଇନ ଜାଣିବା: ସଚେତନ ନାଗରିକର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକଙ୍କ ଶକ୍ତି କେବଳ ଭୋଟ ଦେବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ନିଜ ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ହେବା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଇନର ଜ୍ଞାନ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମଣିଷକୁ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହେବାର ସାହସ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସମାଜକୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ।
ଅନେକ ସମୟରେ ଲୋକେ ନିଜ ଅଧିକାର ନଜାଣିବାରୁ ଠକେଇ ଶିକାର, ଜମି ବିବାଦ, ଘରୋଇ ହିଂସା, ସାଇବର ଠକେଇ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଆଇନ ଅଜ୍ଞତା କେବେ କେବେ ଅନ୍ୟାୟକୁ ସହଜ କରିଦେଇଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ କମରେ କମ ସାଧାରଣ ଆଇନ ସମ୍ପର୍କରେ ଜ୍ଞାନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଆମକୁ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଦେଇଛି- ସମାନତାର ଅଧିକାର, ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାର, ଶୋଷଣ ବିରୋଧୀ ଅଧିକାର, ଧର୍ମୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସଂବିଧାନିକ ପ୍ରତିକାରର ଅଧିକାର, କିନ୍ତୁ ଅଧିକାର ସହିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଆଇନ ମାନିବା ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ।
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଜମି ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାର ବିବାଦ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ। ଜମିର ଦଳିଲ, ରେକର୍ଡ ଓ ମ୍ୟୁଟେସନ ସଠିକ ରଖିବା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାକୁ ରୋକିପାରେ। ସେହିପରି ମହିଳାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଇନ, ଘରୋଇ ହିଂସା ବିରୋଧୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ସମ୍ପର୍କରେ ପରିବାର ସ୍ତରରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇବା ଦରକାର।
ଆଜିକାଲି ସାଇବର ଅପରାଧ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ୁଛି। ମୋବାଇଲରେ ଆସୁଥିବା ଲିଙ୍କ, OTP, ବ୍ୟାଙ୍କ ତଥ୍ୟ କିମ୍ବା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଠକେଇ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ନ ଥିଲେ ମହାନ କ୍ଷତି ହୋଇପାରେ। ସନ୍ଦେହଜନକ ଫୋନ କିମ୍ବା ଲିଙ୍କରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ସାଇବର ହେଲ୍ପଲାଇନ କିମ୍ବା ପୋଲିସଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ।
ଆଇନ ଜାଣିବାର ଅର୍ଥ କେବଳ ଧାରା ମୁଖସ୍ଥ କରିବା ନୁହେଁ। କେଉଁ ସମସ୍ୟାରେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବା, କେମିତି ଅଭିଯୋଗ କରିବା, କେଉଁ ଦଳିଲ ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ପାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ- ଏହା ଜାଣିବା ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ। ବିଧି ସେବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଗରିବ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ ନିଶୁଳ୍କ ଆଇନ ସହାୟତା ପାଇପାରନ୍ତି, ଏହି ସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୂଚନା ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମୌଳିକ ଆଇନ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରାଗଲେ ଯୁବପିଢ଼ି ଅଧିକ ସଚେତନ ହେବ। ପଞ୍ଚାୟତ ସ୍ତରରେ ଆଇନ ସଚେତନତା ଶିବିର, ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଇନ ଆଲୋଚନା ଓ ଗ୍ରାମସଭାରେ ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା ଦରକାର।
ଏହି ବୁଧବାରରେ ଆମ ସଙ୍କଳ୍ପ ହେଉ- ଆଇନକୁ ଭୟ ନୁହେଁ, ଆଇନକୁ ଜାଣିବା। ସଚେତନ ନାଗରିକ ହିଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମାଜ ଗଢ଼ିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ ନିଜ ଅଧିକାର ଜାଣିବେ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ଓ ନ୍ୟାୟ ସତ୍ୟ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
©️ ସଦାଶିବ ନାୟକ
Comments
Post a Comment